NASIL İŞİTİYORUZ?

NASIL İŞİTİYORUZ?

İşitme, ses dalgalarının kulak tarafından toplanması ile daha üst merkezlere taşınıp seslerin algılanması sürecidir. İşitme duyusu; bireyin çevreden gelen işitsel uyaranları fark ederek kendini korumasını ve çevresindeki insanlarla iletişime geçebilmesini sağlayan hayati bir duyudur.  İşitmede görevli yapılar periferik işitsel sistem (dış kulak, orta kulak, iç kulak ve işitme siniri) ve santral işitsel sistemdir.

PERİFERİK İŞİTME SİSTEMİ

Periferik işitme sistemi; dış kulak, orta kulak, iç kulak olarak incelenir.

1. Dış Kulak: Temel görevi seslerin toplanması ve daha ileri yapılara iletilmesidir. Aynı zamanda gelen sesin yönünü bulmamızı ve gürültülü ortamlarda daha iyi duymamızı da sağlar.
2. Orta Kulak: İçerisinde kulak zarı, kemikçikler (çekiç, örs, üzengi), östaki tüpü gibi önemli yapıları bulundurur. Görevi; hem sesleri yükseltmek, hem de iç kulağa taşımaktır.
3. İç Kulak: İç kulakta hem işitme için hem de denge için önemli yapılar bulunur. Kemik labirent ve zar labirent olarak 2 kısımda incelenir.

Dış kulak yapısıyla toplanan ses dalgaları orta kulak ve iç kulaktan geçerek santral işitsel sisteme iletilir.

SANTRAL İŞİTME SİSTEMİ

Santral işitme sisteminin temel görevleri;

• Sesin geldiği yönün bulunması
• İşitsel ayırt etme
• İşitsel şekil tanımlanması
• İşitmenin zamansal özellikleri Nasil
• Bir başka uyaran varlığında işitsel performans
• Bozulmuş akustik uyaran varlığında işitsel performans olarak sıralanabilir.

İŞİTME NASIL GERÇEKLEŞİR?

Günlük yaşamda karşılaştığımız sesler, öncelikle kulak kepçesi tarafından toplanır ve dış kulak yoluna ulaştırılır. Daha sonra kulak zarını titreştirir. Ses kemikçiklerden geçerek iç kulağa ulaştırılır. Burada ses enerjisi elektrik enerjisine dönüştürülür ve işitsel kortekse ulaştırılır. İşitsel korteksin beynin farklı alanlarıyla kurduğu bağlantılar ile duyulan sesin yorumlanması sağlanır. İşitme sisteminin herhangi bir kısmında bulunan bir rahatsızlık işitme kaybına neden olur.

İŞİTME KAYBI TÜRLERİ

1. İşitme kayıpları geliştiği zamana göre DOĞUŞTAN ve SONRADAN KAZANILMIŞ olarak sınıflandırılabilir. Ayrıca işitme kayıpları DİL EDİNİMİ ÖNCESİ ve DİL EDİNİMİ SONRASI oluşan işitme kayıpları olarak da görülebilir.
2. İşitme kayıpları derecesine göre; çok hafif, hafif, orta, orta-ileri, ileri ve çok ileri derece işitme kayıpları olarak sınıflandırılır.
3. İşitme kayıpları kaynaklandığı yere göre ise; iletim tipi, sensörinöral tip ve karma tip olarak sınıflandırılır. Aynı zamanda bireyde fonksiyonel işitme kaybı da bulunabilir.

İŞİTME KAYIPLI BİREYİN AİLESİNE ÖNERİLER

İşitme kayıplı birey ve ailesi için işitme kaybının tanılanması, bireyin cihazlandırılması, bireyin rehabilitasyon sürecine başlaması ve bireyin büyürken geçtiği bazı geçiş evreleri stresli olabilir. Ancak unutulmamalıdır ki erken tanı, erken tedavi ve erken eğitim uygulamaları işitme kaybının birey üzerindeki olumsuz etkilerini azaltmakta büyük önem taşımaktadır. Bu süreçte profesyonel bir yardıma ihtiyaç duyulması oldukça normaldir. Ailenin eğitim aldığı uzman tarafından bilgilendirilmeye ihtiyacı olduğu kadar, eğitim uzmanının da aileden çocukla ilgili bilgi almaya ihtiyacı vardır. Ailenin eğitim süreciyle ilgili bilmesi gereken en önemli nokta, kendisini çocuğun öğretmeni olarak görmemesidir. Ebeveynin eğitim sürecindeki temel görevi, işitme engelli çocuğa işitsel uyaran bakımından zengin bir ortam oluşturmasıdır. Yani ebeveyn çocuğun doğal ortamda öğrenmesini sağlamak durumundadır. Bu bağlamda ailenin eğitim sürecinde bilmesi gereken temel noktalar şöyle sıralanabilir;

• Ebeveyn çocuğu ile iletişim kurma yollarını öğrenmelidir.
• Çocuğuna uygun uyaran modellerini sağlayabilmek için, normal gelişim basamaklarını öğrenmelidir.
• Davranış problemleriyle nasıl baş edeceğini bilmelidir.
• İşitme kaybının ailede oluşturduğu kaygı, stres gibi olumsuz durumlarla başa çıkmak için danışmanlık hizmeti alması gerektiğini bilmelidir.

KAYNAKÇA

Zerrin Turan, İşitmenin Doğası ve İşitmeye Yardımcı Teknolojiler, Pegem Akademi, Ankara,2017

Necate Baykoç, Özel Gereksinimli Çocuklar ve Özel Eğitim, Eğiten Kitap, Ankara, 2017

Erol Belgin, Temel Odyoloji, Güneş Tıp Kitabevleri, Ankara

Kargın, T & Akçamete, G.& Baydık, B. (2001), Okulöncesi Yaşta İşitme Engelli Çocuğu Bulunan Ailelerin Anasınıfına Geçiş Sürecindeki Gereksinimlerinin Belirlenmesi