ÇOCUKLARDA DAVRANIŞ PROBLEMLERİ

Davranış problemi olarak nitelendirdiğimiz çocuklarda tutum ve davranışların sosyal çevreye olan uyumsuzluğudur. Her uygun olmayan davranış problem değildir.  Davranışların problem olarak değerlendirilmesinde çocuğun gelişimsel süreci, davranışın sürekliliği ve çocuğun cinsiyeti rol oynayabilir. Çocuklarda ilk gözlemleyeceğimiz durum yaptığı davranışın yaşına uygun olup olmadığını öğrenmektir. Gelişim geriliği görülen çocuklarda ya da gelişimsel bozukluklara sahip olan çocuklarda yaşına uygun davranış gözlemleyemeyiz. Örnek olarak izinsiz eşya alma davranışı 5 yaşa gelene kadar çocukların otokontrolünün zayıf oluşundan kaynaklanıyor olabilir. Fakat 5 yaşından sonra çocuk davranışı tekrarlıyorsa problem davranış olarak nitelendirebiliriz.

Çocuklarda Hangi Problemli Davranışlar Görülür?

• Öfke Problemleri
• Yeme Problemleri
• Kaygı ve Korkular
• Altını Islatma ve Kirletme (Enuresis ve Enkopresis)
• Parmak Emme
• Saç Koparma
• Özgüven Problemleri
• Yalan Söyleme
• İzinsiz Eşya Alma

Bu problemlere neden olan sebeplerden bahsedeceğiz. İlk olarak çocuk aileden örnek aldığı problem davranışa sahip kişilerin olmasıdır. Öfke kontrolüne sahip olmayan bir baba ya da şiddet eğilimli bir anne rol model olabilir. Aynı zamanda aile içi iletişimsizlik ya da boşanma gibi sebepler tetikleyici olabilir. Çocuğun sevdiği birini kaybetmesi veya yaşadığı travmalar problem davranışın ortaya çıkmasına neden olabilir. Diğer bir sebep olarak yeni bir kardeşin dünyaya gelmesi ile birlikte çocuklar sevilmediğini ya da ihmal edildiğini düşünebilir. Bu sebeple dikkat çekmek için bazı problemli davranışlarda bulunabilir. Ebeveynlerin yeterli ilgi ve sevgiyi göstermemesi durumunda da çocuk dikkat çekmeye çalışabilir. Aile ve arkadaş tarafından onaylanma ihtiyacı olan, yeterli güvenli ortama sahip olmayan ya da yeterli özgüvene sahip olmayan çocuklar yetersizlik duygusuyla problemli davranışlarda bulunabilir. En önemli sebeplerden biri de çocuğun gösterdiği problem davranışı söndürmek amacıyla pekiştirmek ya da ödüllendirmek davranışın kalıcılığını arttırır. Yapılan araştırmalara göre, ailenin çocuğun davranışları üzerinde etkisi oldukça fazladır. Çocukların sergilediği problemli davranış karşısında ilk olarak aileler bu davranışın neden kaynaklandığına yönelmelidir.  Bazı problem davranışlar ebeveyn desteğiyle birlikte çözülebilir. Çocuğunuza yeterince onu sevdiğinizi hissettirebilirsiniz. Ona yaşına uygun sorumluluklar verebilirsiniz. Evde belirli kurallar koyup bu kurallar hakkında konuşabilirsiniz. Duygularını ifade etmesi için onunla sohbet edebilirsiniz. Hiçbir çözüme ulaşamadığınızda çocuğunuza şiddet göstermeden eşyalarda yoksun bırakarak ceza yöntemine başvurabilirsiniz. Davranış değiştirmede başarılı olamıyorsanız ya da davranışın nedenini bulmakta ve problemleri çözmekte zorlanıyorsanız  uzman desteği almak süreci daha sağlıklı devam ettirmenizi sağlayacaktır. Çocuklar yetişkinler gibi kendilerini konuşarak ifade edemeyebilirler. Oyun çocuğun iletişiminde ve duygularını yansıtmasında önemli bir yere sahiptir. Oyun terapisi problem davranışlarda uygulanan etkili yöntemlerden biridir. Uzmanınızla birlikte plan yapmak ve davranış düzenlemelerine yönelik çalışmalar yapmak çözüme ulaşmanıza yardımcı olacaktır.

KAYNAKÇA:

• Özbey, S.(2010). “Okul Öncesi Çocuklarda Uyum ve Davranış Problemleriyle Başa Çıkmada Ailenin Rolü”. Aile Toplum ve Eğitim-Kültür ve Araştırma,22, 9-18.